Deze drie thema's werden aan Van Zutphen voorgelegd:

• De (on)mogelijkheden van functioneringsgesprekken voor rechters, en de vraag wat te doen met iemand die niet functioneert;
• De veranderende strafmaatbepaling door de jaren heen en de invloed die de politiek daarop heeft;
• Het unieke karakter van de onafhankelijke Rechtspraak in onze democratie.

Op lunch.ncrv.nl kunt u het het fragment terugluisteren. 

Hoewel er binnen de achterban verschillend over dit vraagstuk wordt gedacht, staat één aspect van deze discussie voor iedereen als een paal boven water. “De rechter heeft de regie” aldus van Zutphen in het programma ‘De waan van de dag’. Volgens de voorzitter van de NVvR moet de aanwezigheid van camera’s in de rechtszaal mogelijk zijn, mits deze een vast camerapunt hebben en er een duidelijke grensbepaling is opgesteld omtrent de visuele journalistiek.

Dat een dergelijke grensbepaling belangrijk is kan worden opgemaakt uit de belangenverschillen tussen de journalistiek en de rechtspraak. Het belang van de journalist is het leveren van een goed verhaal, terwijl de rechter het proces van waarheidsvinding centraal wil stellen. Deze belangenverschillen kunnen uiteindelijk leiden tot andere keuzes bij de beeldregistratie.

“Op het moment dat de aanwezigheid van camera’s storend is voor het rechtsproces, moet een rechter de mogelijkheid hebben om deze binnen de rechtszaal te weigeren”. Ook is van Zutphen van mening dat het van toegevoegde waarde is om een getoonde rechtszaak toe te lichten om onduidelijkheden te voorkomen.

In de uitzending van 9 december jl. werd aandacht besteed aan het publieke optreden van de rechter en in hoeverre camera’s binnen de rechtszaal invloed hebben op een goed rechtsproces. Onder leiding van Clairy Polak werd gediscussieerd over dit vraagstuk. Saskia Belleman (journaliste bij de Telegraaf), Benedicte Ficq (advocate), Marcel Gelauf (hoofdredacteur NOS Nieuws) en Reinier van Zutphen (voorzitter NVvR) gaven hun mening.
 

Vanuit het thema ‘Welkom aan boord’ is door leden van de NVvR met elkaar en met de buitenwereld – wetenschappers, studenten, ambtenaren en journalisten – gesproken over actuele thema’s in de rechtspraak én over de profilering van de rechtspraak. 

Ook de opkomst bij het Jaarcongres was goed; het congres telde meer dan 300 aangemelde deelnemers. Binnenkort treft u in Trema een uitgebreid verslag van het Jaarcongres en op het Ledennet een fotoreportage. 

NVvR-rechterscode
De NVvR-rechterscode is tijdens het Jaarconges gepresenteerd aan de leden nadat het op 26 september was vastgesteld door de Ledenraad. De code is te lezen op de publieke website van de NVvR: www.nvvr.org/gedragscode.

De volgende stap rondom deze code is het oprichten van een Commissie beroepsethiek. Deze Commissie krijgt tot taak de kernwaardendiscussie binnen de vereniging levend te houden en de NVvR-rechterscode actueel te houden.
 

Op het NVvR-Ledennet (zie inlogscherm rechtsboven in beeld) kunnen leden het volledige programma bekijken en zich aanmelden.

Het bestuur heet u van harte welkom.

Enkele fragmenten uit de begeleidende brief van de NVvR aan de minister:

"Wij betreuren het dat u, ondanks alle zorgen en bezwaren die in de afgelopen periode zijn geuit door diverse organisaties, hebt vastgehouden aan het kostendekkend maken van griffierechten en dat u daarbij in zeer hoog tempo te werk bent gegaan. U hebt met dit wetsvoorstel niet gewacht op de eindrapportage, die blijkens de memorie van toelichting (pag. 17) eind april gereed zou zijn geweest, met daarin gedetailleerdere berekeningen van de effecten van de verhoging van de griffierechten.”

“Wij missen een samenhangende visie van het kabinet op het terrein van de rechtspraak. Naar de mening van de NVvR dienen diverse veranderingen in de rechtspraak, zoals de aanpassing van de Raio-opleiding, verhoging van griffierechten en hertekening van gerechtelijke kaart, in hun onderlinge samenhang te worden onderzocht met het oog op innovatie, efficiëntie en kostenbesparing, waarbij uiteraard voldoende aandacht moet zijn voor de kwaliteit en toegankelijkheid van de rechtspraak.”

Het volledige advies vindt u hier.
 

Op donderdagavond 28 april verzorgde de NTR in samenwerking met het museum Boerhaave wederom het Boerhaave Debat voor Radio 5. Ditmaal discussieerden onderzoekers en juristen over de rol van burgers en wetenschappers in de rechtszaal. Namens de NVvR debatteerde voorzitter Reinier van Zutphen mee.

Moet je rechtspraak aan professionals overlaten of werken lekenrechters net zo zorgvuldig? Is het goed dat burgers zich bemoeien met de rechtspraak? En zouden wetenschappers goede rechters zijn?
 

De deelnemers aan het Boerhaave Debat:

• Ton Derksen, hoogleraar wetenschapsfilosofie
• Peter Grünwald, hoogleraar statistisch leren
• Marijke Malsch, onderzoeker en juriste
• Theo de Roos, hoogleraar strafrecht en strafprocesrecht
• Reinier van Zutphen, rechter en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak

Op www.hoezoradio.nl verschijnt een dezer dagen een link om het debat alsnog te beluisteren.
 

Op 3 maart vond een gesprek plaats tussen enkele organisaties en de leden van de Vaste commissie voor Veiligheid en Justitie over de kabinetsplannen tot het kostendekkend maken van griffierechten. Naast de NVvR namen de volgende organisaties deel aan dat gesprek: Raad voor de rechtspraak, Nationale Ombudsman, de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie, Nederlandse Orde van Advocaten, de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders en Raad voor de Rechtsbijstand.

Voorafgaand aan het gesprek hebben deze organisaties hun Position Paper over dit onderwerp aan de leden van de commissie toegestuurd. De aanwezige organisaties kregen allereerst de gelegenheid hun standpunt kort toe te lichten. De NVvR, vertegenwoordigd door Reinier van Zutphen, wees nadrukkelijk op het belang van het grondrecht van burgers op toegang tot de rechter en op de consequenties van de forse verhoging van griffierechten voor allerlei groepen rechtzoekenden en voor de samenleving als geheel.

Uit de vragenronde volgend op de algemene toelichting bleek dat de leden van de commissie meer willen weten over de concrete voorbeelden van gevallen die zullen worden geraakt als de plannen van het kabinet doorgaan. Eveneens informeerden de leden van de commissie naar de alternatieven voor kostenbesparing op rechtspraak. Door de organisaties werden enkele voorbeelden van gevallen genoemd. De NVvR heeft aangeboden mee te denken over alternatieven om de rechtspraak efficiënter in te richten en zo waarmogelijk kosten te besparen.

Kerntaken overheid

Door verschillende organisaties, waaronder de Nationale ombudsman en de NVvR, werd met nadruk opgemerkt dat de rechtspraak tot één van de kerntaken van de overheid behoort en dat dit zich niet verhoudt met het uitgangspunt van kostendekkende griffierechten, waarbij het kabinet de volledige kosten voor de rechtspraak wil laten betalen door degenen die daarvan gebruikmaken. De vraag is of het verantwoord is om op deze wijze te bezuinigen.

Verder werd door de organisaties aangegeven dat er een gedegen onderzoek naar de gevolgen van het kostendekkend maken van griffierechten voor allerlei groepen rechtzoekenden en voor de samenleving ontbreekt. Van de kant van de NVvR werd nog hieraan toegevoegd dat slechts een handtekening onder het regeerakkoord onvoldoende is om een dergelijke fundamentele keuze te maken. Te meer daar iedere onderbouwing voor deze plannen van het kabinet tot op heden ontbreekt.

Vervolg

Op 9 maart vindt een Algemeen Overleg plaats met de minister en de staatssecretaris voor Veiligheid en Justitie over de kostendekkende griffierechten en over de gefinancierde rechtsbijstand. Naar verwachting zullen enkele partijen de bewindspersonen verzoeken om een onderzoek te laten doen naar de gevolgen van de kostendekkende griffierechten en in overleg te treden met de relevante organisaties voor het vinden van alternatieven om het bezuinigen op de rechtspraak op een verantwoorde wijze te laten plaatsvinden.

Op vrijdag 11 februari 2011 heeft de NVvR haar definitieve advies uitgebracht op het wetsvoorstel Herziening gerechtelijke kaart. De NVvR is zeer kritisch op de voorliggende plannen en heeft op vijf deelonderwerpen haar commentaar toegespitst.

De NVvR vindt het nodig dat de huidige gerechtelijke kaart wordt herzien en heeft daarover in het verleden een uitvoerig en constructief standpunt geformuleerd. De belangen van de maatschappij op het gebied van zichtbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van rechtspraak staan hierin voorop. De NVvR heeft onder meer haar visie gegeven op de inrichting van het zaakspakket dat dichtbij de burger moet worden aangeboden en op de locaties waar rechtspraak in Nederland toegankelijk moet zijn.

Over het nu voorliggende wetsvoorstel concludeert de NVvR dat de herziening in elk geval voor de gerechten niet zal leiden tot de beoogde kwaliteitsimpuls. Voor het openbaar ministerie ligt dat genuanceerder. In het advies licht de NVvR haar standpunten op de deelonderwerpen nader toe: 

1) Indeling van de nieuwe kaart lost schaalproblemen niet op
Burgers en bedrijven hebben volgens de NVvR recht op toegankelijke rechtspraakvoorzieningen in hun directe omgeving. Door de sluiting van tal van rechtspraaklocaties wordt dit niet waargemaakt en komt de rechtspraak verder van de samenleving af te staan. Deze operatie leidt uiteindelijk alleen tot bestuurlijke opschaling en een drastische vermindering van het aantal rechtspraaklocaties. De herindeling geeft geen antwoord op het schaalgrootte-vraagstuk, deze zorgt juist voor nieuwe schaalgrootteproblemen. De nieuwe grote rechtbank Oost Nederland is hiervan een voorbeeld.

2) Aanbod van zaken op aangewezen locaties niet gewaarborgd
Nederland heeft verhoudingsgewijs nu al veruit de minste rechtspraaklocaties van Europa. Dit maakt een goed zaaksaanbod per locatie van groot belang, zodat zaken die lokale impact hebben ook in de regio kunnen worden behandeld. De wetgever moet daarom, met heldere en eenduidige criteria, waarborgen geven dat na de herziening van de gerechtelijke kaart op 32 locaties rechtspraak wordt aangeboden. De wetgever maakt zijn stelselverantwoordelijkheid met dit wetsvoorstel niet waar.

3) Visie op bestuursmodel ontbreekt
In het wetsvoorstel ontbreekt een heldere visie op het besturen van de gerechten; alleen de topstructuur is ingevuld. De essentiële inrichting van de organisatie daaronder ontbreekt, terwijl alleen een totaalbeeld op besturen zicht geeft op een potentiële kwaliteitsimpuls. De NVvR vindt dat de eigen bevoegdheid van rechters met betrekking tot de inhoudelijke kwaliteit binnen het gerecht in de bestuursreglementen moet worden ingevuld en geborgd. Dat is een voorwaarde voor meer landelijke rechtseenheid.

4) Rechtspositie magistraten verdient waarborgen
De herziening van de gerechtelijke kaart leidt ook op rechtspositioneel gebied tot grote veranderingen voor rechters en officieren van justitie. Voor de NVvR is het daarom een absolute randvoorwaarde dat het huidige sociaal flankerend beleid wordt gehandhaafd.

5) Herziening gerechtelijke kaart kost geld
Een deugdelijke onderbouwing van de financiële gevolgen van de herziening van de gerechtelijke kaart ontbreekt. De aanname dat deze operatie zal leiden tot een bezuiniging is mede daardoor onbegrijpelijk en in de ogen van de NVvR onhaalbaar. Dit onderstreept dat de door de regering beoogde kwaliteitsimpuls niet kan worden bereikt. Reorganiseren kost geld; de doelstelling om deze operatie kostenneutraal door te voeren is niet realistisch.

De NVvR vindt het daarom onverantwoord om door te gaan met de herziening van de gerechtelijke kaart, zolang niet tegemoet gekomen wordt aan de in dit advies geformuleerde bedenkingen.

Lees hier het volledige advies.

De kabinetsplannen om fors te bezuinigen op de rechterlijke macht zijn onacceptabel en onverantwoord. Dat zegt voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak Reinier van Zutphen, woensdagavond in het televisieprogramma Nieuwsuur.

De vereniging vertegenwoordigt bijna tachtig procent van alle rechters en officieren van justitie. De bezuiniging van tien miljoen euro op de opleiding voor nieuwe rechters en de forse verhoging van de griffierechten schieten bij hen in het verkeerde keelgat. "Ik vind dit verbijsterend, en de overheid moet onmiddellijk op haar schreden terugkeren", zegt Van Zutphen.

Nationale Ombudsman

Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer valt hem bij. "Als burgers straks twintig keer meer aan griffierechten moeten betalen dan nu het geval is, dan komt de rechtsstaat in gevaar." Hij vreest dat dit ertoe leidt dat burgers daardoor alleen nog maar ja en amen kunnen zeggen tegen wat de overheid zegt.

Het kabinet wil dat de griffierechten kostendekkend worden. Dit moet 340 miljoen euro opleveren, waarvan honderd miljoen wordt besteed om de minst draagkrachtigen te compenseren. De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak is tegen de 'extreme' verhoging van de griffiekosten.

Bezuinigingen opleiding van rechters en officieren van justitie

De vereniging maakt zich ook grote zorgen over de bezuinigingen op de opleidingen. "We moeten meer dan de helft inleveren", zegt Van Zutphen. "We kunnen nu al geen nieuwe mensen aannemen Dat is niet acceptabel. We moeten hele goede mensen op tijd op tijd opleiden anders is het niet verantwoord."

Reactie ministerie van Veiligheid en Justitie

Het ministerie van Veiligheid en Justitie laat aan Nieuwsuur weten te werken aan nieuwe griffietarieven, maar dat de rechter altijd toegankelijk blijft voor de burger. Over de bezuinigingen op de opleidingen worden nog gesprekken gevoerd.

Bekijk hier de uitzending

Persvragen? Neemt u dan contact op met onze voorlichter, de heer Geert van Rhee: 06-48136682

Deze week verscheen in Trouw een artikel over de verwachte onbalans in de verhouding man/vrouw binnen de rechtspraak. Hierin werd naast de Raad voor de rechtspraak ook een reactie gevraagd aan de NVvR.

In Trouw (www.trouw.nl) vindt u het volledige artikel, hieronder het fragment waarin het standpunt van de NVvR wordt beschreven.

"Natuurlijk is een goede verhouding tussen het aantal mannen en vrouwen belangrijk. Maar het geeft helemaal niet als daar sprake is van een onbalans, zegt voorzitter Reinier van Zutphen. "Als we maar goede rechters hebben."

Over dat laatste maakt Van Zutphen zich meer zorgen. "De komende jaren gaan veel rechters met pensioen. Per jaar zullen er ruim honderd rechters verdwijnen. We moeten ervoor zorgen dat we genoeg jonge aanwas houden, dat het vak ook voor jongeren aantrekkelijk blijft. Dat is veel belangrijker dan de vraag of die jongere een man of een vrouw is. Voor de kwaliteit van de rechtspraak maakt dat echt niet uit."